ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾ 'ਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਧਰਮ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜ ਦੇ ਜੀਵਨ ਮੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਇਕ ਸਨ ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀਚੰਦ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਦਾਸੀਨ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1494 ਈਸਵੀ (ਸੰਮਤ 1551) ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੇ ਮਾਤਾ ਸੁਲੱਖਣੀ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਤੇ ਤਿਆਗ ਵੱਲ ਡੂੰਘਾ ਝੁਕਾਅ ਦਿਖਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਤਪੱਸਿਆ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਾਰਗ ਬਣਾਇਆ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਖ਼ਤ ਸਾਧਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 'ਉਦਾਸੀਨ ਸੰਪਰਦਾਇ' ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦਾ ਮੂਲ ਸੰਦੇਸ਼ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਭਰਮਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਉਦਾਸੀਨਤਾ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਤੇ ਦਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਟੀਚਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਸੀਨ ਸਾਧੂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭਗਵੇਂ ਕੱਪੜੇ ਹੀ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ, ਸੇਵਾ ਤੇ ਭਗਤੀ ਦੇ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਪੰਜਾਬ, ਹਿਮਾਚਲ, ਹਰਿਆਣਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਨਿਪਾਲ ਸਮੇਤ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ ਵੀ ਫੈਲ ਗਈ। ਅੱਜ ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦਾ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਰੂਪ ਅਖਾੜਿਆਂ ਅਤੇ ਮੱਠਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀਚੰਦ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਤਿਆਗ ਦਾ ਮਤਲਬ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਭੱਜਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭਰਮਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਸੇਵਾ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਹੀ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਹੈ। ਉਦਾਸੀ ਸੰਤ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇ ਵੈਦਿਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਿਲਾਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਉਦਾਸੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅੱਜ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਇਕ ਜੀਵੰਤ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀਚੰਦ ਜੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰੇ ਜਾਣਗੇ।
-ਮੋਬਾ: 90412-95900
