ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਸਦ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ ’ਚ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ

ਦਮਿਸ਼ਕ, 11 ਅਗਸਤ (ਏ.ਪੀ.)-ਸੀਰੀਆ ਦੀ ਇਕ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਹਟਾਏ ਗਏ ਸੀਰਿਆਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਸ਼ਰ ਅਸਦ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦਗੀ ’ਚ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ। ਇਹ ਸਜ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੀਰੀਆ ਦੇ 14 ਸਾਲ ਲੰਮੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੇ ਲਈ ਸੁਣਾਈ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 5 ਲੱਖ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਦਮਿਸ਼ਕ ਦੀ ਚੌਥੀ ਅਪਰਾਧਿਕ ਅਦਾਲਤ ਦੁਆਰਾ ਸੁਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ, 20 ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸਦ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪੰਜ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸਦ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹਨ। ਜੱਜ ਫਖਰੇਦੀਨ ਅਲ-ਆਰੀਅਨ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਟੀ.ਵੀ. ’ਤੇ ਲਾਈਵ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਅਦਾਲਤੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਕਿਹਾ,”ਬਸ਼ਰ ਅਸਦ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜੰਗੀ ਅਪਰਾਧਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਰਾਧ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ।” ਅਸਦ ਦੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ, ਆਤਿਫ ਨਜੀਬ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾਰਾ ਵਿੱਚ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਦਰੋਹ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸਖ਼ਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੱਜ ਵਲੋਂ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਏ ਜਾਣ ’ਤੇ ਨਜੀਬ ਕੈਦੀ ਦੀ ਵਰਦੀ ਪਹਿਨੇ ਇੱਕ ਪਿੰਜਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ। ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਦਮਿਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਬਾਹਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਗਈ। ਦਸੰਬਰ 2024 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਸਦ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਮਹੇਰ ਰੂਸ ਭੱਜ ਗਏ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਰੂਸ ਅਸਦ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦੇਵੇ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2011 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਖਜ਼ਾਨਾ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਨਜੀਬ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਮੁਕੱਦਮੇ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਉੱਚ-ਦਰਜੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਨਜੀਬ ਸੀਰਿਆਈ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਜਨਰਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਅਸਦ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਦੱਖਣੀ ਸੀਰਿਆਈ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾਰਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਦਾਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਦੀ ਕੰਧ ’ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਨਾਅਰੇ ਲਿਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਬਾਲਗਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਅਸਦ ਦੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੀਆਂ ਦਮਨਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵਿਆਪਕ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ 14 ਸਾਲ ਲੰਬੇ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਏ, ਜੋ ਅਚਾਨਕ ਬਾਗੀ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅਸਦ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਹਟਾਏ ਜਾਣ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਇਆ। ਮਹੇਰ ਅਸਦ ਸੀਰਿਆਈ ਫੌਜ ਦੇ ਚੌਥੇ ਆਰਮਡ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕਮਾਂਡਰ ਸਨ। ਸੀਰਿਆਈ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਡਵੀਜ਼ਨ ’ਤੇ ਕਤਲ, ਤਸ਼ੱਦਦ, ਜਬਰੀ ਵਸੂਲੀ ਅਤੇ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੇਂਦਰ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਹੈ।